Dimitris Rapidis

Η 25η Σεπτεμβρίου 2017 είναι ημερομηνία-ορόσημο όχι μόνο για το ιρακινό Κουρδιστάν, αλλά συνολικά για τους Κούρδους της Μέσης Ανατολής, είτε αυτοί βρίσκονται σε ιρακινό, τουρκικό, συριακό ή ιρανικό έδαφος.

Το επικείμενο δημοψήφισμα αγκαλιάστηκε από δεκάδες εκατομμύρια Κούρδους ως η κορύφωση των προσπαθειών για πλήρη αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία, για μια τεράστια εθνότητα που δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να αυτοπροσδιορισθεί με όρους έθνους-κράτους, εντός συγκεκριμένων γεωγραφικών ορίων, με πολιτική, διοικητική και οικονομική αυτονομία και κρατική ταυτότητα.

Από το 2005 και μετά, όταν το τμήμα του Κουρδιστάν που είχε υπό την κατοχή του το Ιράκ απελευθερώθηκε και αναγνωρίστηκε από το ιρακινό Σύνταγμα ως «ομόσπονδη κουρδική κυβέρνηση», έχει μπει πολύ νερό στο αυλάκι, με τους Κούρδους του βορείου Ιράκ να διαμορφώνουν μια σύγχρονη ομοσπονδία, με δημοκρατικές προδιαγραφές, μέσα στο χαώδες και ασταθές περιβάλλον της Μέσης Ανατολής.

Οι προκλήσεις

Οι πλούσιες σε αποθέματα πετρελαίου περιοχές του Κιρκούκ και της Μοσούλης αποτελούν και θα αποτελέσουν το αντικείμενο της διαμάχης μεταξύ του Κουρδιστάν και της ιρακινής κυβέρνησης, με τις ΗΠΑ, τη Ρωσία, την Κίνα, την Τουρκία και το Ιράν να παρακολουθούν από κοντά τις εξελίξεις, αναμένοντας την κατάλληλη στιγμή για τη δική τους στρατηγική εμπλοκή.

Οι ισορροπίες είναι ευαίσθητες, εάν προσθέσουμε στην εξίσωση και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ισλαμικού Κράτους στις περιοχές αυτές, τον ρόλο των Κούρδων μαχητών στην ανάσχεση των ισλαμιστών μαχητών, αλλά και τον αυξημένο βαθμό αστάθειας που μπορεί να προκαλέσει η ηγεσία της Βαγδάτης έπειτα από μια ισχυρή υποστήριξη της ανεξαρτησίας στο δημοψήφισμα.

Η κυβέρνηση του Ιράκ έχει τεθεί ξεκάθαρα ενάντια στο δημοψήφισμα και σε πιθανή ανεξαρτησία του Κουρδιστάν, με κεντρικά σημεία διαφοροποίησης και προβληματισμού τη διαχείριση και ανάπτυξη των εγκαταστάσεων παραγωγής πετρελαίου, τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, το ζήτημα της εδαφικής κυριαρχίας του Ιράκ και την πορεία αναγνώρισης του νέου κράτους από τη διεθνή κοινότητα.

Αξιωματούχοι της ιρακινής κυβέρνησης έχουν επανειλημμένα δηλώσει πως ένας από τους βασικούς κινδύνους, όχι μόνο για το Ιράκ, αλλά για την ευρύτερη περιοχή, είναι να καταστεί σε σύντομο χρονικό διάστημα το Κουρδιστάν ένα «αποτυχημένο κράτος» (failed state), με έντονη την παρουσία ξένων επιχειρηματικών συμφερόντων και με έντονα ανεπτυγμένες πελατειακές σχέσεις με την πολιτική ηγεσία, δημιουργώντας ένα ακόμη ρήγμα αστάθειας στη Μέση Ανατολή.

Ωστόσο, αξίζει να σημειώσουμε ότι ήδη από το 1992 το Κουρδιστάν υπήρξε ένα σχετικά επιτυχημένο de facto κράτος, με οργανωμένη περιφερειακή διοίκηση, παρά το εμπάργκο από τη διεθνή κοινότητα και τις διαρκείς πιέσεις και προκλήσεις του Σαντάμ Χουσεΐν.

Σε αυτό το πλαίσιο, ήδη από το 1950 και μετά, ο ρόλος των κουρδικών ελίτ υπήρξε σημαντικός στην ενδυνάμωση του ιρακινού Κουρδιστάν, με την ομογένεια να συμβάλλει επίσης δυναμικά προς αυτή την κατεύθυνση, αντιλαμβανόμενη το ρόλο που θα μπορούσε να παίξει ένα ανεξάρτητο Κουρδιστάν ή τουλάχιστον ένα αποκεντρωμένο σύστημα διακυβέρνησης στο Ιράκ.

Η Τουρκία

Η αντίδραση της Τουρκίας, μετά από ένα ξεκάθαρο αποτέλεσμα υπέρ της ανεξαρτησίας στο Κουρδιστάν, θα είναι ξεχωριστής σημασίας για τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή.

Η τουρκική ηγεσία έχει ήδη διατυπώσει σε όλους τους τόνους ότι δεν θα αναγνωρίσει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, με άμεση, πιθανή ενέργεια το πλήρες κλείσιμο του εναέριου χώρου του Κουρδιστάν, εμπάργκο σε εισαγωγές και εξαγωγές, εξωτερική υποστήριξη στους αντιφρονούντες και υπονόμευση του Μπαρζανί με κάθε μέσο. Μοναδικό, ισχυρό στοιχείο που ενδέχεται να συγκρατήσει την κλιμάκωση, είναι οι καλές εμπορικές, επιχειρηματικές και οικονομικές σχέσης Άγκυρας – Ερμπίλ, με την τουρκική πλευρά να έχει επενδύσει σε πολλούς τομείς.

Η αντίδραση των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας, και όλων μαζί αθροιστικά, αναμένεται επίσης με μεγάλο ενδιαφέρον. Ανομολόγητος στρατηγικός στόχος του δόγματος εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ, ήδη από το 2003 και μετά, είναι η γεωγραφική σύντμηση της τουρκικής επικράτειας. Ο χρόνος και ο τρόπος για μια τέτοια κίνηση είναι σχετικός και καθορίζεται από τις ευρύτερες εξελίξεις και ανατροπές, ωστόσο η θέση της αμερικανικής ηγεσίας προς αυτή την κατεύθυνση έχει ως ορίζοντα το 2030.

Την ίδια στιγμή, η ρωσική ηγεσία κρατά τις ισορροπίες με την τουρκική κυβέρνηση για να εξυπηρετεί και τις δικές στρατηγικές προτεραιότητες, που σχετίζονται άμεσα και με το μέλλον της Συρίας, αλλά και με το στόχο ενίσχυσης της στρατιωτικής, οικονομικής και πολιτικής της επιρροής στη Μέση Ανατολή.

Όσο για την Κίνα, το κολοσσιαίο επενδυτικό της project για το «δρόμο του μεταξιού» περιλαμβάνει την καρδιά της Μέσης Ανατολής και την αραβική χερσόνησο, κάτι το οποίο αναμένεται να περιπλέξει ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Σημαντικό ρόλο προς την κατεύθυνση υποστήριξης ενός ανεξάρτητου Κουρδιστάν από την Κίνα παίζουν τόσο η στήριξη που παρέχει το Ισραήλ στην πρωτοβουλία του Μπαρζανί, όσο και οι επιτυχίες των Κούρδων μαχητών απέναντι στο Ισλαμικό Κράτος. Σε αμφότερα τα ζητήματα, κομβικής σημασίας για την κινεζική πλευρά είναι η ενίσχυση της περιφερειακής ασφάλειας για να εξυπηρετείται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο η εφαρμογή του επενδυτικού πλάνου, που ξεκινά από το Πεκίνο, με στόχο τις ευρωπαϊκές αγορές.

Tweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+0Share on LinkedIn0
Author :
Print

Leave a Reply